Transformatoren op transport: van Veendam naar Ter Apelkanaal

Het transport van zes 312-tons transformatoren van Veendam naar Ter Apelkanaal was niet alleen een logistiek meesterstuk, maar ook een oefening in luisteren, uitleggen en afstemmen. Over technische precisie, maar vooral over menselijke maat.

Wie groot denkt, moet klein durven kijken

In de gemeente Pekela kwam oog voor de omgeving letterlijk tot uitdrukking: het transport ging dwars door woonstraten, langs tuinen en over een historische brug. Waar in het begin vooral zorgen en argwaan leefden, groeide gaandeweg iets anders: vertrouwen en respect.

Dat gaan we niet doen

Toen burgemeester Jaap Kuin hoorde dat er een transport van 312 ton door zijn gemeente zou rijden, was zijn eerste reactie duidelijk: "Dat gaan we niet doen", blikt hij terug. "De route liep dwars door een woonstraat met oudere huizen en een historische dorpsentree. Ik wilde eerst zeker weten dat dat dit écht niet anders kon. Mijn prioriteit ligt bij mijn inwoners." Maar in plaats van de hakken in het zand te zetten, kozen alle partijen voor overleg.

Tijdens een drukbezochte bewonersavond werd het gesprek geopend. Er kwamen vragen, twijfels en voorstellen op tafel. Uiteindelijk werd besloten om trillingssensoren te plaatsen op woningen langs de route. "Dat gaf vertrouwen," vertelt Kuin. "Mensen zagen dat er zorgvuldig met hun zorgen werd omgegaan. En het mooiste: de sensoren sloegen tijdens het transport niet één keer uit."

^{De zes transformatoren die vanuit Veendam naar Ter Apelkanaal werden vervoerd, zijn gebouwd door Royal Smit Transformers in opdracht van TenneT, de landelijke netbeheerder van het hoogspanningsnet. Elke transformator weegt ruim 312 ton en is bestemd voor het nieuwe hoogspanningsstation in Ter Apelkanaal. Daar zorgen ze straks voor de verdeling van stroom aan zo'n 100.000 huishoudens per transformator - een onmisbare schakel in de versterking van het Nederlandse elektriciteitsnet. Met deze uitbreiding kan TenneT meer duurzame energie uit wind- en zonneparken verwerken en doorleveren aan bedrijven en huishoudens in Noord-Nederland.}

Je bent één vergunning vergeten: een evenementenvergunning. Zo groot was de impact!

Midden: burgemeester Jaap Kuin

De woning van Jacob Wieske werd voorzien van een trillingsmeter. Op de stoep voor zijn huis kijkt hij vol bewondering naar het transport. “Ja mooi, mooi! Ik vind het geweldig. Ik had zelfs een trillingsmeter aan mijn huis, maar ik was niet bang hoor. Goede drukverdeling, en die jongens zijn ook niet gek — die doen dit niet voor het eerst. En ik vind het prachtig dat een Gronings bedrijf dit doet. Een beetje chauvinistisch misschien, maar wel terecht!”

De burgemeester vond het belangrijk dat het transport overdag plaatsvond. "Zo houden we het veilig, zichtbaar en beheersbaar. We hebben niks te verbergen," zegt hij. Met een knipoog voegt hij toe: "Ik zei tegen Bert: je bent één vergunning vergeten - een evenementenvergunning. Zo groot was de impact!"

Mist, staal en millimeterwerk

Voor projectleider Bert Maathuis en project engineer Rob Reefman begon het avontuur op zondagochtend, vroeg. De mist hing nog laag boven de landweggetjes toen de 312-tons kolos zich in beweging zette en begon aan de route van ruim dertig kilometer lang.

"Je hebt het over een operatie waarin letterlijk alles op elkaar moet passen," vertelt Bert. "Van de sterkte van de bruggen tot de bochtenradius en de tijdsloten waarop we mochten rijden. Geen weg is hier gemaakt voor dit soort gewichten. Dan moet je creatief zijn en alles dubbelchecken."

Rob vult aan: "Het gaat niet alleen om wat er op wielen staat. Je rijdt langs huizen, over smalle wegen met sloten ernaast en dwars door dorpskernen. Daarom meten, berekenen en testen we - soms wel honderd keer dezelfde route - om zeker te weten dat alles precies volgens plan verloopt."

Op de voorpagina van NRC

Toch bleef het niet onopgemerkt. "We stonden op de voorpagina van NRC," zegt Bert trots. "NOS, RTL Nieuws, landelijke kranten: allemaal pikten ze het op. Niet omdat het zomaar een groot transport was, maar omdat het symbool stond voor de energietransitie. Dit is wat er nodig is om het stroomnet van Nederland toekomstbestendig te maken. En dat wordt blijkbaar gezien."

Die landelijke aandacht was niet gepland. "We wilden juist geen publiekstrekker maken van dit transport," blikt Rob terug. “Zondag, vroeg, liefst met wat regen: dat was ons ideale scenario. Maar ja, het werd tóch groot nieuws.”

De ketelbrug: project in een project

De operatie was complexer dan menig ander transport. Niet alleen door de lengte van de route, maar ook door de inzet van de ketelbrug die speciaal moest worden ingehuurd bij Collet in de UK. “Die brug is bijna een project op zich,” zegt Bert. “Ze kost miljoenen, er is beperkt personeel dat ermee kan werken en elk detail moet kloppen.”

Ook intern vergde het project veel. Zes weken lang waren tientallen mensen in de weer: chauffeurs, operators, begeleiders en engineers. “De techniek is indrukwekkend, maar het zijn de mensen die het doen,” zegt Rob. “Zonder hen rijdt er niks.”

Johan Schoneveld

Het is de ervaring die het verschil maakt

Chauffeur Johan Schoneveld is al bijna veertig jaar in dienst bij Wagenborg. Samen met collega Erik Kooij, met een vergelijkbaar lange staat van dienst, bestuurt hij een van de twee zwaarste krachtpatsers die het bedrijf rijk is.

Of zo’n transport als dit nog spannend is? Niet echt, vertelt Johan nuchter. “We hebben zoveel ervaring met dit soort ritten, en achter de schermen zit er een hoop kennis en voorbereiding in. De voorste en achterste MAN-truck staan constant in contact met elkaar en met de operators. Het loopt als een geoliede machine.”

Op de vraag of de trucks na zes van die mega-transporten wel eens toe zijn aan revisie, reageert hij met een glimlach: “Nee joh, die beginnen het dan pas net een beetje leuk te vinden.”

Publiek langs de weg zorgt niet voor extra druk, zegt hij. “Zolang iedereen maar achter de hekken blijft, is het goed. Alleen in Mussel, bij de snackbar, was het even spannend. Daar stonden zó veel mensen dat we de bocht niet konden nemen. En als ik kinderen zie, dan word ik extra scherp — die kunnen zomaar ineens een stap naar voren doen.”

Normaal zie je dit op Discovery - nu gewoon in Pekela!

Van mopperen naar waardering

Burgemeester Kuin kijkt terug met respect. “Veel waardering voor de manier waarop Wagenborg, TenneT en Royal Smit dit hebben uitgevoerd. Zorgvuldig, professioneel, zichtbaar. Dat straalt vertrouwen uit.”

Uit de evaluatie na het eerste transport kwam één verbeterpunt: houd meer afstand tussen publiek en transport. Iets waar we bij de volgende transport rekening mee hebben gehouden. “Dat zijn kleine dingen, maar belangrijk voor de veiligheid,” zegt hij. “In het begin heb ik wat gemopperd. Maar nu is er vooral trots. Als je oog hebt voor je inwoners, krijg je draagvlak. En dat is precies wat hier is gebeurd.”

Voor Bert en Rob is dat draagvlak misschien wel de mooiste beloning. “We hebben niet alleen een transformator verplaatst,” zegt Rob. “We hebben laten zien dat groot en zwaar vervoer hand in hand kan gaan met zorg voor mens en omgeving. Dat is pas zwaar werk met een lichte voetafdruk.” Bert bevestigt: “Nog geen kras, wegbeschadiging, geen trilling te veel. Dáár doe je het voor.”

Wat begon met twijfel, eindigde in wederzijds respect. Voor de technische precisie van het transport, maar vooral voor de menselijke precisie waarmee het werd uitgevoerd.

Feitjes om trots op te zijn

Totale afstand: ruim 35 kilometer
Gewicht transformator: 312,7 ton
Lengte combinatie: ca. 70 meter
Aantal voorbereide bruggen en wegen: 14
Media-aandacht: NOS, RTL Nieuws, voorpagina NRC, SBS6, DvhN, lokale en regionale omroepen